Grof Tuinafval is één van de afvalstromen die binnen Gooi en Vechtstreek wordt gescheiden. We verstaan hieronder snoeihout, zoals takken en stronken van bomen, struiken en planten, en gemaaid gras, dat vrijkomt bij het onderhoud van tuinen, parken en bermen. Het Grof Tuinafval wordt verwerkt door Den Ouden Groenrecycling in Muiderberg.

Den Ouden is één van de verwerkers in de regio die voor de GAD een afvalstroom bewerkt. "Ons bedrijf produceert van het vrijgekomen Grof Tuinafval natuurcompost, dit is een hoogwaardig product. Natuurcompost wordt gebruikt in de groente- en fruitteelt, bij de teelt van diverse plantensoorten, en door boomkwekerijen. We maken natuurcompost door Grof Tuinafval in een optimale verhouding te mengen, maar ook van elkaar te scheiden. Groente- en Fruitafval, oftewel GFT, is voor veel van dit soort toepassingen niet geschikt, vooral omdat schillen en dergelijke te veel zouten bevatten”, leggen Marcel den Ouden en Gijs van Ginkel uit.

Vele tonnen per jaar én uitstekend herbruikbaar
De reden waarom de GAD de inwoners in haar regio vraagt het Grof Tuinafval te scheiden? Het gaat om een aanzienlijke afvalstroom, 4 à 5.000 ton per jaar in de regio. Je moet er niet aan denken dat je dat elk jaar nog zou moeten storten. Gelukkig is hergebruik van deze stroom uitstekend mogelijk. Maar bij het proces om Grof Tuinafval geschikt te maken als compost voor de akkerbouw, dus om voedingsmiddelen zoals radijs en sla mee op te kweken, is voedselveiligheid terecht een groot goed. Er mag dus geen vervuiling in de compost zitten. In het verwerkingsproces wordt vervuiling zoals houten hekjes, stukken tuingaas, Glas, Metaal en stukken steen uit het Groenafval gescheiden. Maar het begint bij scheiding aan de bron, dus bij de inwoners. Hun bijdrage is heel belangrijk.”
De inwoners kunnen hun Grof Tuinafval kwijt bij de vier scheidingsstations van de GAD.

Het composteerproces
Juni is bij uitstek de maand waarin de aanvoer van het Groenafval groot is, deze maand worden op grote schaal bermen en grasvelden gemaaid, en bomen en struiken gesnoeid, zowel door de gemeenten, door hoveniers en door particulieren. Op het terrein in Muiderberg is een flink deel vrijgemaakt om het materiaal te kunnen ontvangen. Ook liggen er dikke stukken stam van een ruim 100 jaar oude boom die in mei door de bliksem is getroffen. "Ook die krijgt een nuttige toepassing”, zegt Marcel den Ouden.

Hoe gaat het composteren in zijn werk? "In het composteerproces worden nuttige micro-organismen ontwikkeld. Die zorgen voor perfecte groeicondities van de verrijkte bodem. De voedingsstoffen in natuurcompost zijn organisch gebonden en komen daarom gedurende het groeiseizoen gelijkmatig vrij, waardoor het gewas ze optimaal kan opnemen. Na de inname van de diverse groene stromen wordt de humusaarde van het snoeihout, bermmaaisel en gras gescheiden. Humusaarde is de aarde die nog aan boomstronken vastzit, en is een waardevolle grondstof voor de akkerbouw en tuinbouw.”

"Vervolgens wordt zo veel mogelijk vervuiling verwijderd, dit gebeurt handmatig en met zeven. Dan worden rijen gemaakt van ongeveer 120 meter lang van het te composteren materiaal, die rijen noemen we rillen. Met de omzetmachine beluchten we het materiaal in de rillen in acht weken tijd zo’n 15 keer om zodat er regelmatig zuurstof bij komt. Tijdens dit proces neemt de biologische activiteit in de natuurcompost zodanig toe dat de temperatuur oploopt naar zo’n 65 à 70 graden Celsius. Door deze hoge temperatuur worden alle onkruidzaden en ziektekiemen gedood. Door een gecontroleerde verhouding tussen de hout- en grasachtige componenten die tezamen de grondstoffen voor de compost vormen, zorgen we ervoor dat de geleidbaarheid en de gehalten aan zware metalen en zouten gering zijn. Aan het eind van het proces wordt zo veel mogelijk vervuiling verwijderd, dit gebeurt handmatig en met zeven, diverse scheiders en een laser in onze zeer moderne sorteerlijn. De natuurcompost wordt afgezeefd in fijne of grovere fracties, afhankelijk van de toepassing ervan.” 

Natuurcompost bevordert de groei en beschermt gewassen en bomen
Mede door de biologische activiteit heeft de natuurcompost een goede invloed op de vruchtbaarheid van de bodem. Het bevat voedingsstoffen, die door de wortels van de plant worden opgenomen. Omdat die voedingsstoffen gebonden zijn, zijn ze op maat beschikbaar voor de wortels en vindt er geen uitspoeling plaats. Bij het toepassen van natuurcompost worden de gewassen en bomen versterkt, en zijn ze minder vatbaar voor ziekten. Andere positieve eigenschappen van de compost zijn dat het vocht vasthoudt, zodat gewassen bij droogte nog lang over vocht kunnen beschikken, en de structuur van de compost bij veel regen zorgt het dat het overtollige water goed wordt doorgelaten. Al deze voordelen van natuurcompost resulteren in een verhoging van de kwaliteit en opbrengst van gewassen.
Behalve natuurcompost maakt Den Ouden ook humusaarde, een grondsoort rijk aan organisch stof die wordt toegepast in de akkerbouw en de tuinbouw, en diverse soorten organische bodemverbeteraars. Zo produceert het bedrijf gecomposteerde houtsnippers, die zorgen dat de bodem waarop ze zijn gestrooid vochtig blijft. Een laag gecomposteerde houtsnippers werkt ook onkruidwerend. Gecomposteerde houtsnippers worden vooral in de fruitteelt en door boomkwekerijen toegepast. Andere producten zijn groenaarde en groenzand. Groenaarde is een rijk mengsel van zwarte grond en natuurcompost, en wordt veel gebruikt bij het aanleggen van nieuwe groenprojecten of om de bodem te egaliseren en aan te vullen, zoals borders en de ondergrond van gazons. In groenaarde kan direct worden geplant of gezaaid, zonder verdere bijbemesting. Groenzand is een mengsel van natuurcompost en zand, bestemd voor de groenvoorziening, en aanplanting van bomen. Vooral bij de combinatie van beplanten en bestraten is groenzand heel goed toepasbaar vanwege het gebruik van slechts één product waarmee én bestraat kan worden én waarin bomen kunnen worden aangeplant.

Biomassa
De groene stromen zoals snoeihout en boomstammen worden gedeeltelijk ingezet als biomassa. Met biomassa is het mogelijk om energie op te wekken, in plaats van met fossiele brandstoffen. Dat leidt tot een vermindering van de uitstoot van CO2.  Belangrijke vragen die nog te beantwoorden zijn: welke gescheiden ingezamelde stromen zijn geschikt (te maken) voor biomassa? Zijn er nog meer stromen in de regio die nog niet ingezameld worden? Welke centrales kunnen geschikt gemaakt worden voor het verwerken van biomassa? Den Ouden ziet mogelijkheden om met de juiste selectie van het inkomende materiaal en optimalisatie van het verwerkingsproces het aandeel aan biomassa te vergroten. Het streven is om regionaal gescheiden ingezameld Groenafval te benutten voor de regionale energievoorziening, zodat de inwoners direct profiteren van hun eigen duurzame leefomgeving.