Het Goois Natuurreservaat organiseerde op 21 maart weer een schoonmaakactie. Want de aanpak van zwerfafval is vooral een kwestie van ‘niet praten maar doen’. Zij deed dat met vele vrijwilligers, die afval in de natuur en de bermen een storend element vinden. Mensen die in actie komen en het gewoon opruimen: zwerfafval verdwijnt niet door je eraan te ergeren. Poul Hulzink en Jaap Vlaanderen van het Goois Natuurreservaat: “De belangrijkste drijfveer voor de opruimers is het esthetische aspect: een bekertje of bananenschil in het fraaie natuurlandschap is een storend element. Het leidt af van waar je eigenlijk naar moet kijken, die torenvalk die net overvliegt! Als het gebied er weer netjes bij ligt, geeft dat een kick.”

‘Niet praten maar doen’
Poul Hulzink: “Goois Natuurreservaat heeft een heel apparaat om elke dag weer zwerfafval op te ruimen. We investeren daar veel tijd, geld en menskracht in.” Jaap Vlaanderen: “Net als elk jaar hebben we ook dit jaar weer een schoonmaakactie georganiseerd, tijdens de Nationale Opschoondag op 21 maart. We doen dat al tientallen jaren, in het voorjaar. Dan zit er nog geen blad aan de bomen, en is het weer netjes als iedereen er weer op uit trekt. Dit jaar zijn we onder meer aan de gang gegaan in het gebied rond de uitvalswegen vanuit de bebouwing in Noord en Oost Hilversum, waar Hilversum overgaat in bos en heide. Op meer locaties zijn we samen met groepen vrijwilligers aan de slag gegaan.” Het Goois Natuurreservaat strekt zich globaal uit van het Gooimeer tot Hollandsche Rading. De gebieden van GNR liggen in zes gemeenten in Gooi en Vechtstreek.
Jaap Vlaanderen en Poul Hulzink: “Zo’n dag hebben we altijd snel georganiseerd, want we benaderen het praktisch, vanuit ‘niet praten maar doen’. Dit jaar nam Hilversum het initiatief. We ruimen plastic bekertjes, blikjes en drankenflesjes op. Maar ook puin en tuinafval dat is gestort. De vervuiling is toegenomen, we gaan dus flink aan het werk.” Jaap Vlaanderen: “Het is leuk om te doen, we maken warme chocolademelk met iets lekkers erbij voor de vrijwilligers. Het met elkaar de rommel opruimen geeft de kick, een prettig saamhorigheidsgevoel, en het geeft een goed gevoel dat onze prachtige natuur er weer mooi bij ligt. Ik merk dat het broeit, steeds meer mensen willen gewoon iets doen, door dan maar zelf het afval op te ruimen.”
De jaarlijkse schoonmaakactie staat zeker niet op zichzelf. Het Goois Natuurreservaat werkt nauw samen met sportclubs, buurtverenigingen, scholen en vele anderen. “Samen organiseren we regelmatig opruimacties. Verder weten we feilloos waar het vuil ligt, dat hoeven we niet meer te inventariseren. Zoals de randzone bij Hilversum. Dan zoeken we naar medestanders om het afval weg te halen. Dat hebben we vaak binnen een dag georganiseerd.”

 

“In de natuur kun je even resetten, kom je tot rust”
“De belangrijkste drijfveer voor de opruimers is het esthetische aspect: een bekertje of bananenschil in het fraaie landschap is een storend element. Het leidt af van waar je eigenlijk naar moet kijken, die torenvalk die net overvliegt! Het mag wel weer eens gezegd worden dat de functie van de natuur enorm is. Mensen komen in de natuur tot rust, kunnen als het ware even ‘resetten’, vertelt Jaap Vlaanderen.”
Poul Hulzink: “Op de heide en in het bos ligt relatief weinig zwerfafval. Maar des te meer bij sportparken, langs de zogenoemde snoeproutes en bij scholen en snelwegen. Ook is het zo dat vuil meer vuil aantrekt. Het klinkt misschien tegenstrijdig maar door op plaatsen midden in onze terreinen afvalbakken weg te halen, is dat stuk natuur schoner geworden. Want een volle afvalbak leidt tot rondslingerend vuil. Als iemand bijvoorbeeld een verjaarsfeestje heeft gevierd in de natuur en al z’n afval in de bak heeft gegooid, waardoor deze vol is terwijl hij net was geleegd, tja, dan duurt het nog een paar dagen voor we die bak weer legen. En in de tussentijd wordt er dan afval naast gegooid. We vinden dan ook dat als je eten meeneemt de natuur in, je het afval daarvan mee terug moet nemen. In het buitenland is men daar heel duidelijk over: je mag op geen enkele manier sporen achterlaten in de natuur! Het is trouwens een misvatting dat schillen van bananen, appels, mandarijnen en dergelijke op de grond gegooid kunnen worden omdat die wel zouden verteren. Dat is niet zo, of duurt heel lang. Gebiedsvreemd materiaal, zoals we dat noemen, verteert niet en mag je niet in de natuur gooien. Neem het mee naar huis en gooi het daar in de vuilnisbak.”

 

Anonieme vrijwilligers krijgen gezicht
Het ‘niet praten maar doen’ is ook het motto van de vele ‘onopvallende vrijwilligers’, zoals Jaap Vlaanderen hen met respect noemt. “Er zijn heel veel mensen die op eigen initiatief bijna dagelijks zwerfafval opruimen. Het wijzen naar anderen en zelf niets doen is er niet bij. Zij willen gewoon wel iets doen om hun omgeving of het bos schoon te houden. Het is niet hun vuil, maar het ergert hen en daarom ruimen ze het op. Een goede bekende van ons is Els. Zij ruimt bijna dagelijks afval op in het Spanderswoud, als ze met haar hond wandelt. Wij geven haar een vuilgrijper en vuilniszakken. Ze haalt zakken vol vuil per jaar uit het bos. Daar zijn we heel blij mee. Een andere ‘vaste’ vrijwilliger is Nico van Paridon, die met zijn website ikprikmee.nl gezicht heeft gegeven aan al die anonieme vrijwilligers. Het Goois Natuurreservaat en diverse andere instanties ondersteunen zijn initiatief van harte. Met zijn site legt Nico de verbinding tussen de vele mensen die van de natuur genieten en hun ergernis over zwerfafval omzetten in het schoonhouden van bijvoorbeeld hun hardlooproute. Ik vind dit reuze stimulerend en heel positief.”